O hén:ton Ka rih wa téh kwen
Introduction
Ken kióh kwa se wa ta honh sí: ioh s t ken’ ni ka ri wé s ha
ten tshi te wa nonh wa rá: ton ne Shon kwa ia’ tí son ne ká ti
o hén:ton ka rih wa téh kwen en ka wen no hé ts ton. Tho
ni ioh tón ha k ne on kwa ni kòn: ra.
We te wa rih wah n ho tón: ko
Opening
Ó:nen we te wa rih wah n ho tón: ko. Nón: wa wenh ni se rá: te.
Tó ka o thé: nen sa ion kwa’ ni kónh r hen í: se ki’ ne’
ien se wa tah són te ren eh ká ti. Tho ni ioh tón ha k ne se wa’
ni kòn: ra. Tho.
On kweh shón: ’a
People
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne on kweh shón:’a ne a kwé: kon s kén: nen a kén ha ke tsi te io kwa ta wén: rie ne kén tho
o hon tsià: ke te wèn: te ron Tho ni ioh tón ha k ne
on kwa’ ni kòn: ra Tho.
Ion khi’ ni s tén ha O hón tsia
Mother Earth
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne ion khi’ ni s tén ha tsi
io hon tsiá te né:’e tsi shé:kon ta ia koh t ken wen há kie
oh na ho’ten’shón:’a te ion kwáh s nie skén: nen
a e te wa nonh ton niónh she ke. Tho ni ioh tón ha k ne
on kwa’ ni kòn: ra. Tho
Oh ne ka’ shón: ’a
Waters
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne kah ne ka rón nion,
ka nia ta ra’ kó: wa, ka nia ta rá he re tsi shé:kon wà:ton s
ion kwa ha’ ta na wénh s tha tá non en s ká ra:ke we ne
we he hé t ken s ká:ien ne o hon tsià: ke. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Ken tsionh shón: ’a
Fish
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne ken tsionh shón:’a ne wá hekion khi iá: wi s ne ka ia’ ta keh n háh tshe ra
Ne tóh sa a e te wa tonh ká ria’ ke. Tho ni ioh tón ha k ne
on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Shon kwa ien thó: wi
He planted for us
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne o hon te’ shón:’a né:’e tsi shé:kon ion khi ia’ ta kéh n ha s ó kia’ ke khwah shón:’a tá:non
ó kia’ ke o nonh kwa’ shón:’a te wá ts tha. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho
O nonh kwa shón: ’a
The Medicines
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne o nonh kwa’ shón:’a né:’e tsi shé: kon ion khi ia’ ta kéh n ha s te ion kwáh s nie ion khi tsién: tha Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Oh teh ra’ shón: ’a
Roots
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne oh teh ra’ shón:’a né:’e tsi shé: kon ion khi ia’ ta kéh n ha s tá non ó kia’ ke
te wa nonh kwah tshe ron nià: tha ne ta ion kwáh s nie. Tho
ni ioh tón ha k ne on kwa’ni kòn: ra. Tho
Kioh n héh kwen
Food plants
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne kioh n héh kwen né:’e tsi shé:kon ta ia ko t ka’ wen há kie ne ka khwah shón:’a nó: nen
te wa tonh ká ria’ k s. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Ka hih shón: ’a
Fruits
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne ka hih shón:’a né:’e tsi shé:kon ie thí:ken s tá non ne kwáh t kon wa ko wá:nen ne ken’ ni io hon té sha né:’e tsi shé:kon ka nenh rí: ne s ne
ka hih shón:’a. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn:ra. Tho.
O tsi non wa’ shón: ’a
Insects
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne o tsi non wa’ shón:’a
o hon tsià: ke kon te’ se re nón kie s te kon noh táh r ho s tá non
ó kia’ ke ne ka tshé:nen ne kon nonh n héh kwen. Tho
ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Kon tí rio
Wild animals
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne kon tí rio né:’e tsi shé:kon
ion khi ia’ ta kéh n ha s nó:nen te wa tonh ká ria’ k s tá non
te wa wí s to s. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn:ra. Tho.
O kwi re’ shón: ’a
Trees
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne kwáh t kon wa ko wá: nen ne wáh ta né:’e tsi ni ka kwi ró:ten né:’e tsi shé:kon tho
ni io ti ie ren há kie oh na hò:ten sha ko nia heh shá: ’on ne
Shon kwa ia tí son. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra Tho.
O tsi’ ten’ o kón: ’a
Birds
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne o tsi’ ten o kón:’a né:’e tsi shé:kon ion kwa thón: te ne ka ren ní:io s ra tí ha we tá non ne kwáh t kon wa ko wá: nen s ka tsi ’é: ra tsi ni hoh sen nò: ten
Tsi sha ko’ ni konh ra rá kie s ne ra ti k sa’ o kón:’a Tho
ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Ion khih so tho kón: ’a Ra ti wé: ra s
Thunder
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne ion khih so tó:kon ra ti wé: ra s né:’e tsi shé:kon á:se shon nón: ni tsi kah ne ka rón nion
Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Ka ié: ri Ni ka we rá: ke
Four winds
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne ka ié: ri ni ka we rá: ke né:’e tsi shé:kon eh ni ha ti iéh r ha oh na hò:ten ne
Shon kwa ia’ tí son sha ko nia heh shá: ’on. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Shon kwah tsí: ’a Kioh ke néh kha Ka ráh kwa
Brother Sun
A kwé:kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ratá non ten tshi te nonh wa rá: ton ne shon kwah tsí:’a kioh keh né kha
ka ráh kwa né:’e tsi shé:kon te hoh s wa thé: ton tsi
io hon tsiá: te. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Ionkhihsótha Ahsonhthenhnéhkha Karáhkwa
Grandmother Moon
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne ion khih só tha
ah son thenh néh kha ka ráh kwa né: ’e tsi shé: kon
te wa t káh tho s ne ka ron hià: ke tá non né:’e tsi shé:kon
ron wa ti’ ni konh ra rá kie s ne ra ti k sa’ o kón:’a. Tho
ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
O tsis toh kwa’ shón: ’a
Stars
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne o tsis toh kwa’ shón: ’a né:’e ia ko kia’ tah se ron nia’ táh kwen ne ion khih só tha
ah son thenh néh kha ka ráh kwa. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Ka ié: ri Ni ion kwè: ta ke
Four beings
A kwé: kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra tá non te ie thi nonh wa rá: ton ne ka ié:ri ni ion kwé: ta ke
né:’e wá he ron wa ti rí hon te a ion khi ia’ ta nón: na ne
on kweh shón:’a. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
Shon kwa ia’ tí son
Creator
A kwé:kon én s ka en ti te wah we’ nón:ni ne on kwa’ ni kòn: ra
tá non ten tshi te wa nonh wa rá: ton ne Shon kwa ia’ tí son
tsi a kwé:kon ro we ien ne tá:’on ne o hon tsià: ke tsi
na hò:ten teh shon kwá: wi. Tho ni ioh tón ha k ne on kwa’ ni kòn: ra. Tho.
We te wa rih wah n hó: ton
Closing
Ó:nen we te wa rih wah n hó: ton nón:wa wenh ni se rá: te tó ka
o thé: nen Sa ion kwa’ ni kónh r hen í: se ki’ ne’
ien se wa tah són te ren eh ká ti’ ni ioh tón ha k ne
se wa’ ni kòn: ra. Tho.